Een bouwplaats waar je bijna geen diesel rook en waar je elkaar gewoon kon verstaan naast de graafmachine. In Assen bouwde het Rijksvastgoedbedrijf het nieuwe rijkskantoor Mandemaat 3, en dat gebeurde bijna helemaal elektrisch. De belofte was 95% emissievrij materieel. Volgens het bouwteam is dat ruim gehaald. Op 14 augustus 2026 ging de sleutel naar de nieuwe gebruikers. Hoe kwam dat zo? Het begon al bij de aanbesteding.
Luchtfoto van het bouwproject mandemaat in Drenthe
Een kantoor voor RVO en DICTU
Mandemaat 3 is de nieuwe werkplek van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Dienst ICT Uitvoering (DICTU). Het gebouw is flink: ruim 1.000 werkplekken, 300 vergaderplekken en 500 parkeerplaatsen. Het is ook het eerste project dat helemaal volgens de Routekaart Verduurzamen Rijksvastgoed is gebouwd. De hoofddraagstructuur is van hout, de constructie is losmaakbaar en het oude gebouw verdween niet zomaar. Beton, kozijnen, glas en zelfs tapijttegels kregen een tweede leven. Voor de parkeergarage zijn bijvoorbeeld 54 betonnen liggers uit Dordrecht hergebruikt.
Schoon bouwen begint bij de aanbesteding
Wil je emissieloos bouwen? Zet het dan in je uitvraag. Dat deed het Rijksvastgoedbedrijf hier. Schoon en Emissieloos Bouwen was een gunningscriterium: hoe schoner het plan van de aannemer, hoe beter de score. Met een Aerius-berekening maakten de inschrijvers hun uitstoot inzichtelijk. Het consortium onder leiding van Hegeman Bouw & Infra beloofde dat 95% van het werk met de bouwmachines emissievrij zou zijn. Daarmee ging het project verder dan het ambitieniveau uit de Routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen.
Meten is weten
Een belofte is mooi, maar je wilt ook weten of je hem waarmaakt. Daarom werd de voortgang op de bouwplaats gemeten met het meetsysteem TiQit, dat Movares hier samen met de bouwpartners testte. Zo zag je niet alleen wat er op papier stond, maar ook wat er in de praktijk gebeurde. En het meten stopt niet bij de oplevering: de komende twee jaar houdt Swebru de energie- en klimaatprestaties van het gebouw bij met een eigen dashboard.
Wat levert het op?
De verwachte winst is flink. Ten opzichte van traditioneel bouwen met vooral oudere dieselmachines (Stage III) scheelt het naar schatting:
- ongeveer 981 ton CO₂, zo’n 99% minder;
- bijna 5.000 kilo NOx, ruim 99% minder.
Het grootste deel daarvan komt van de bouwmachines, de rest van schoner transport.
Wat nog beter kan
Deze cijfers zijn schattingen die vooraf zijn gemaakt, op basis van de planning en een aantal aannames. Fijnstof is niet meegerekend. Ook in de logistiek viel nog winst te halen: helemaal elektrisch transport kan, maar is nog niet vanzelfsprekend. Toch laat Mandemaat 3 zien dat je met een duidelijke uitvraag en een aannemer die meedenkt al heel ver komt.