Dordrecht vervangt kademuur Achterhakkers emissieloos

Een kade die technisch op was

De locatie is typisch Dordrecht: water, binnenvaart en schippers die in vakantieperiodes graag een plekje zoeken. Tegelijk is het een gebied dat verandert door nieuwbouw en transformaties van kantoren naar woningen. “Het is een nieuw stukje Dordrecht. We zetten de nieuwe kademuur vier meter vóór de bestaande kademuur.” vertelt Roel. “We willen straks dat stukje land goed gebruiken: meer bomen, meer groen, meer ruimte voor de fiets.” De aanleiding was uiteindelijk heel praktisch: de kade was technisch heel slecht. 

Pionieren richting 2028

Dordrecht ondertekende het SEB-convenant en wil niet wachten tot emissieloos bouwen ‘moet’, maar het nu al leren. “We hebben het basispad getekend. Vanaf 2028 moet de eerste categorie 100% emissieloos zijn.” zegt Roel. “We willen tot 2028 stapsgewijs op een aantal projecten pionieren. Wat betekent dat nu? Zowel aan onze kant als aan de kant van de markt.”
Achterhakkers was daar geschikt voor: dichtbij woningen (dus winst op fijnstof en geluid) én met een bijzondere bonus: er is al walstroom aanwezig. “Er staan walstroomkasten waar binnenvaartschepen hun stroom vandaan kunnen halen. Er staan er drie langs de kade.”

Aanbesteding: iedereen zei 'het kan'

De aanbesteding vond plaats in 2024. Dordrecht had het ontwerp tot Voorlopig Ontwerp uitgewerkt en ging daarna in bouwteamverband verder. “In de aanbesteding hebben we gezegd: dit is ons ontwerp, we willen circulariteit en minder uitstoot, daar willen we op scoren.” vertelt Roel. “Aannemers konden punten verdienen als ze hier iets slims voor hadden bedacht. Alle inschrijvers zeiden dat ze het 100% emissieloos konden uitvoeren.”
Maar in de praktijk zat het verschil in realistische uitvoering en de meerkosten. De winnende partij werd Gebr. De Koning, onder andere omdat zij al veel emissieloos materieel in eigen beheer hadden. “Om emissieloos uit te voeren, kostte ons een beperkte meerprijs extra”, zegt Roel. ”En dat werd ook nog gedekt door SPUK-gelden.”

Hoe werkt emissieloos bouwen op water?

Een groot deel van het werk werd vanaf het water uitgevoerd, met materieel op pontons. “Er is een grote accu-container op de wal gezet. Overdag draaide de machine op het ponton. ’s Nachts lag hij aan de accu-container om te laden.” 
De bestaande walstroomvoorziening was een belangrijke factor, maar zelfs dan is het niet simpel ‘stekker erin en gaan’. “De bouwstroomaansluiting is net niet zwaar genoeg. Die containers absorberen makkelijker die pieken.” legt Roel uit. “En ’s nachts moet je met meer vermogen opladen.”

Niet alles kán elektrisch

Zoals vaker bij emissieloos bouwen: niet elk specialistisch materieelstuk is al beschikbaar. “Er moeten ankers geboord worden, en die machine bleek nog niet emissieloos beschikbaar.” zegt Roel. “We hadden bij de aanbesteding verwacht dat dit in 2025 wel zo ver zou zijn, maar dat was niet zo.” 
Daar werd op gestuurd met alternatieve maatregelen, zoals schonere brandstoffen en materiaalkeuzes. “We hebben een super schoon werkschip op HVO100 ingezet.” vertelt Roel. “De rest compenseerden ze door een ander type cement toe te passen. Qua uitstoot kwam het nog beter uit.”

De grootste winst? Rust.

De meest tastbare opbrengst van emissieloos werken was niet alleen CO₂-reductie, maar vooral de omgeving. “Zeker zo dicht op oude woningen is het qua overlast echt een meerwaarde.” zegt Roel. “Bouwvakkers kunnen op normale toon met elkaar communiceren.”
Zelfs het werken met elektrisch materieel heeft z’n eigen verrassingen. “Bij een graafmachine op brandstof bouwt het vermogen op.” zegt hij. “Hier: je zet de schakelaar om en je hebt meteen de volle kracht tot je beschikking.”

Pionieren vraagt ook om slim kiezen

Roel is enthousiast, maar ook realistisch. Emissieloos materieel is nog schaars. En als één project alles ‘opeist’, kan dat elders problemen geven. “Een andere aannemer gaf als feedback: jullie trekken de elektrische machines naar je toe, terwijl elders het werk niet door kan gaan.” vertelt Roel. “Omdat ze daar met een stikstofvergunning zitten.”
Zijn advies is daarom pragmatisch. “Begin misschien eens met 40%.” zegt hij. “Dan leer je al heel veel over laden en organiseren, zonder dat je meteen alle specialistische machines nodig hebt.”

En nu? Opschalen

Dordrecht ziet dit project als een leerproject dat direct invloed heeft op toekomstige contracten. “We willen in raamovereenkomsten al die projecten gaan doen.” zegt Roel. “En dan kijken: kunnen we daar al een beetje op voorlopen op het basistransitiepad.” Maar één conclusie staat voor hem nu al vast: “Het is letterlijk stil op de bouwplaats.”

Heb je vragen over dit project? Neem dan contact op met Roel via r.hubers@dordrecht.nl.